Nie ma lepszego miejsca do prawdziwie strategicznej refleksji nad stanem umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego niż ta konferencja – powiedział prof. Piotr Jedynak, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, otwierając XIX doroczną konferencję „Studenci zagraniczni w Polsce”, którą w ramach programu Study in Poland organizują wspólnie Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich i Fundacja Edukacyjna Perspektywy. Gospodarzem wydarzenia odbywającego się 29-30 stycznia jest Uniwersytet Jagielloński.

Już dorosła, ale wciąż jest pełna energii, zna swoje mocne strony, ma bogate CV jak na swój wiek, jest otwarta na świat, najlepsze dopiero przed nią – taki krótki wyciąg cech typowej 19-letniej osoby przedstawił prof. Piotr Jedynak, by zbudować analogię do tego, co przedstawia sobą organizowana w tym roku po raz 19. Konferencja „Studenci zagraniczni w Polsce”.

– Większość osób, którzy uczestniczą w tej konferencji, z jednej strony dysponuje doświadczeniem, ale z drugiej jest otwarta na nowe wyzwania – mówił dalej rektor UJ. – To, co jest niewątpliwą wartością tych corocznych spotkań, to nieskrępowany dialog, u którego źródeł zawsze stoi troska o stan szkolnictwa wyższego w Polsce, a także chęć nieustannego pogłębiania wiedzy.

W imieniu KRASP w otwarciu uczestników konferencji witał prof. Grzegorz Mazurek, rektor Akademii Leona Koźmińskiego i zastępca przewodniczącego komisji ds. umiędzynarodowienia KRASP, który powiedział: – KRASP jest emanacją tego, co widzimy na tej konferencji, czyli sukces budujemy poprzez ekosystemy, wspólne strategie, poprzez mówienie jednym głosem, a równocześnie mówienie szczerze, konkretnie i bez owijania w bawełnę. Jako uczestnik tej konferencji od wielu lat mogę powiedzieć jedno: to spotkanie przynosi ogromną wartość. Umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego przynosi korzyść nie tylko naszym uczelniom, ale służy budowaniu przewagi konkurencyjnej naszego kraju.

Natomiast Waldemar Siwiński, prezes założyciel Fundacji Edukacyjnej Perspektywy i jeden z inicjatorów (obok śp. Prof. Franciszka Ziejki, rektora UJ) konferencji, zaznaczył: – Tą konferencją kończymy pierwsze 20-lecie programu Study in Poland i trzeba powiedzieć, że był to złoty okres umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego w Polsce. Konferencja jest miejscem strategicznej debaty nad umiędzynarodowieniem. Naszym celem jest wychwycenie nowych możliwości i zdefiniowanie barier, zakłóceń, które trzeba zlikwidować.

Prezes Siwiński podkreślił też, że najlepiej o znaczeniu dorocznego spotkania świadczy rekordowa w tym roku liczba uczestników konferencji: ponad 450 osób z równo 100 instytucji.

Uroczystość otwarcia XIX konferencji zwieńczyło wystąpienie gościa honorowego konferencji, prof. Andrzeja Szeptyckiego, podsekretarza stanu w MNiSW. Minister podsumował dotychczasowe efekty pracy rządu nad podniesieniem jakości umiędzynarodowienia nauki i szkolnictwa wyższego – przypomniał o trzech ważnych regulacjach wprowadzonych przez rząd: ustawie wizowej, strategii migracyjnej i strategii polonijnej. Nakreślił też wyzwania, przed jakimi stoi szkolnictwo wyższe w Polsce.

– Funkcjonujemy w niepewnych czasach i musimy się nad zewnętrznymi wobec szkolnictwa wyższego i nauki zagadnieniami pochylić. To m.in. kwestie demograficzne czy geopolityczne. Kluczowe jest oczywiście bezpieczeństwo, o którym rozmawiać będziemy w czasie I sesji plenarnej tego spotkania, ale jako rząd nie chcielibyśmy, by kwestie związane z bezpieczeństwem skanibalizowały inne tematy, przed jakimi stoi polskie szkolnictwo wyższe.

W tym kontekście min. Szeptycki wspomniał m.in. o wyzwaniach takich jak dezinformacja czy zmiana układu sił na świecie. Na koniec podkreślił, że istotną sprawą jest zachowanie autonomii nauki w niestabilnym świecie.

Internacjonalizacja w cieniu dronów

Temat I sesji plenarnej w czasie konferencji Studenci zagraniczni w Polsce został wybrany nieprzypadkowo. Największy znak zapytania, jaki bowiem stoi obecnie przed szkolnictwem wyższym, to niestabilność sytuacji geopolitycznej świata, a zwłaszcza w bliskim sąsiedztwie Polski.

Prowadzący Waldemar Siwiński, prezydent IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence, założyciel Fundacji Edukacyjnej „Perspektywy”, zaprosił do udziału w dyskusji nieoczywistych gości. Byli to:

• Prof. Maciej Duszczyk – b. podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji
• Prof. Krzysztof Pyrć – prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej
• Płk Piotr Turek - Szef Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji, Dowództwo Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni
• Robert Sadowski - Prezes Zarządu, Zakłady Mechaniczne „Tarnów SA” - Grupa PGZ
• Prof. Grzegorz Mazurek - Rektor Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie; Członek Rady Nadzorczej PKO BP

Poproszony o skomentowanie wyzwań, przed jakimi stoją uczelnie w kontekście umiędzynarodowienia z jednej strony, a polityki migracyjnej z drugiej, prof. Maciej Duszczyk podkreślił: Choć wprowadzenie regulacji wizowych spotkało się z początku z dużymi obawami i kontrowersjami w środowisku akademickim, wraz z upływem czasu widać, że to działanie przyniosło pozytywne efekty. To przede wszystkim uporządkowanie systemu, rosnąca atrakcyjność Polski jako kraju studiowania, a tym samym przyciąganie do nas coraz lepszych studentów na coraz lepsze programy przygotowywane przez uczelnie.

Prof. Duszczyk mówił też, że obecnie istotnym wyzwaniem jest dopracowanie strategii skierowanej do Polonii, tak by przyciągnąć na studia do Polski młode osoby już urodzone za granicą, ale dobrze znające język polski z domu. To zasób demograficzny, jaki Polska straciła i powinniśmy o niego teraz mocno zawalczyć – zaznaczył.

Z kolei prof. Krzysztof Pyrć odniósł się do pytania o to, jak wobec nowego finansowania nauki w Europie Polska może konkurować z innymi krajami. Naukowiec wyjaśniał: PR to nie wszystko i jeśli polskie uczelnie skupiać się będą tylko na promocji, nie przyciągniemy do nas atrakcyjnych badaczy z zagranicy. Wyzwaniem, przed jakim obecnie stoimy, jest kwestia przygotowania takiej oferty, która okaże się ciekawa pod kątem rozwoju naukowego cudzoziemców. Świat idzie do przodu, specjalizuje się, powstają centra doskonałości – i właśnie to jest kierunek, jaki musimy przyjąć. Czyli przestańmy konkurować ze sobą, zacznijmy konkurować z innymi krajami świata.

Płk Piotr Turek nakreślił natomiast obraz wojny cyfrowej, jaka obecnie toczy się na świecie. Obecnie środek ciężkości przesunął się z wojny konwencjonalnej na wojnę w cyberprzestrzeni. Najpotężniejsze kraje świata prowadzą wyścig zbrojeń w zakresie sztucznej inteligencji i kto ten wyścig wygra, ten będzie innym dyktował warunki. W tym kontekście wojsko potrzebuje uczelni. Potrzebujemy państwa pracy, kompetencji, by zbudować cyfrową suwerenność (co nie oznacza izolacji) naszego kraju – mówił. Jako przykład modelowej współpracy nauka-wojsko-biznes podał kooperację sił zbrojnych z instytutem IDEAS. I dodał: Dziś nadzieją sił zbrojnych państwa są doskonale wykwalifikowane zespoły budujące sztuczną inteligencję. Wszelkie działania podejmowane w tym zakresie przez badaczy są priorytetem w obecnej sytuacji geopolitycznej.

Robert Sadowski przypomniał stare powiedzenie – chcesz pokoju, szykuj się do wojny. Jako przedstawiciel przemysłu zbrojeniowego gdy słyszę o planach inwestycyjnych rządu dotyczących wydatków na zbrojenia, to czuję ogromną odpowiedzialność, by temu podołać i zapewnić bezpieczeństwo państwu. Stąd jako branża czujemy się interesariuszami szkolnictwa wyższego, potrzebujemy szybko wykwalifikowanej specjalistycznej kadry umiejącej pracować z nowoczesnymi technologiami – mówił.

Na zakończenie tej sesji prof. Grzegorz Mazurek podsumował: Z naszej dyskusji wynika jasno, że polskie uczelnie, by konkurować z innymi uczelniami z Europy i świata, muszą dopasowywać swoją ofertę do wyzwań współczesności. Tylko w ten sposób ściągniemy do nas najlepszych studentów czy naukowców.

Dodał też, że obecnie Polska jest „sexy”: To jest nasz czas, powstał wokół naszego kraju fajny klimat, Polska budzi emocje i stwarza na zewnątrz wrażenie, że tu można się dobrze rozwijać. W dodatku dzięki ustawie wizowej mamy teraz projakościową politykę umiędzynarodowienia, więc nam jako uczelniom nie pozostaje nic innego niż zbudować odpowiednio atrakcyjną ofertę – zauważył. – W tym kontekście warto już na koniec zadać sobie pytanie, po co nam jest umiędzynarodowienie, i pod to zacząć budować strategię. I każda uczelnia powinna sobie takie pytanie postawić.